Salland heeft door de jaren heen opvallend veel sporters voortgebracht die het ver hebben geschopt. Mensen die ooit begonnen op een veld, baan of in een sporthal in de regio en uiteindelijk terechtkwamen op podia waar de prestaties serieus tellen.
In Van Salland naar de Top vertellen we hun verhalen. Over de eerste trainingen, de mensen en verenigingen die belangrijk waren, de offers die onderweg werden gebracht en de momenten waarop bleek dat er misschien wel meer in zat. Soms gaat het om bekende namen, soms juist om sporters van wie bijna niemand meer weet dat hun weg naar de top hier begon.
Want achter iedere prestatie zit een verhaal. En opvallend vaak begint dat verhaal gewoon in Salland.
Probeer het huidige Luttenberg voor te stellen met tienduizenden bezoekers langs de wegen. Tribunes bij de start en de Pinnersbocht. Motoren die door het buitengebied galmen. De geur van olie en brandstof. Radio, televisie en kranten langs het parcours. En op de baan coureurs die een paar weken later ook bij de TT van Assen aan de start stonden.
Dat was geen fantasie. Het was jarenlang de Luttenbergring.
De geschiedenis begon in 1967, toen de Raalter Automobiel- en Motorclub voor het eerst een motorwegrace organiseerde op een kort stratencircuit bij Raalte. In 1970 verhuisde het evenement naar Luttenberg. Daar werd een parcours van 3.150 meter uitgezet.
Het bleek een gouden zet.
De baan was bochtig en vroeg veel stuurmanskunst. De organisatie legde zelfs een eigen stukje weg aan om het circuit mogelijk te maken; dat deel bestaat nog altijd. Al in 1971 kreeg de wedstrijd internationale status.
Daarmee veranderde een lokaal motorsportevenement in een wedstrijd waar ook buitenlandse toppers graag naartoe kwamen.
De mini-Grand Prix van Salland
De Luttenbergring kreeg een reputatie als een soort mini-Grand Prix. Nederlandse publiekslievelingen als Wil Hartog, Boet van Dulmen en Jack Middelburg kwamen er in actie. Ook internationale rijders vonden de weg naar Salland.
Een van de namen die in de herinneringen rond het circuit terugkomt, is Graziano Rossi. De Italiaan, vader van de latere meervoudig MotoGP-wereldkampioen Valentino Rossi, wist hoe hij publiek moest vermaken. Zijn wheelies voor de tribunes hoorden bij de show.
Maar wanneer Hartog, Middelburg of Van Dulmen won, ging het Nederlandse publiek pas echt los.
De koningsklasse was de 500cc. Dat was de categorie waar de grote namen en de zwaarste machines samenkwamen, de voorloper van wat later MotoGP zou worden. Ook zijspannen reden een periode op de Luttenbergring.
Dat allemaal op openbare wegen rond een dorp.
Veertigduizend mensen
Volgens de eigen historische documentatie waren bezoekersaantallen van 40.000 geen uitzondering. Andere regionale terugblikken spreken over pieken rond 35.000. Welke telling je ook neemt, de schaal blijft indrukwekkend.
Voor Luttenberg betekende zo'n raceweekend een tijdelijke metamorfose. De infrastructuur van een dorp moest ineens een mensenmassa verwerken die vele malen groter was dan het aantal inwoners.
De timing hielp. De races lagen in de periode vóór de TT van Assen. Internationale rijders die toch richting Nederland kwamen, konden Luttenberg gebruiken als voorbereiding. Bovendien waren er punten voor het Open Nederlands Kampioenschap te verdienen. Er werd dus niet gedemonstreerd; er werd echt geracet.
Waarom het stopte
Grote sportevenementen veranderen wanneer de sport verandert. Vanaf het begin van de jaren tachtig werd het moeilijker om sterke startvelden naar Luttenberg te halen. Fabrieksrijders werden professioneler en vroegen hogere startgelden. Slecht weer drukte soms de bezoekersaantallen en daarmee de inkomsten.
In 1989 besloot de RAM met de races te stoppen.
Het verhaal kreeg nog een vervolg. Vanaf 1997 probeerde een nieuwe stichting de wegraces nieuw leven in te blazen. Dat lukte een aantal jaren en de wedstrijden telden opnieuw mee voor het Open Nederlands Kampioenschap.
Maar moderne racemotoren werden steeds sneller. Een stratencircuit dat in de jaren zeventig spectaculair was, moest aan steeds zwaardere veiligheidseisen voldoen. In 2004 viel definitief het besluit om met moderne races te stoppen.
Het geluid kwam terug
Daarmee verdween de Luttenbergring niet uit het geheugen.
In 2013 en 2014 werden demonstraties met klassieke motoren gehouden. In 2019 richtten vijf liefhebbers uit Luttenberg Stichting Behoud Luttenbergring op. Op 12 oktober van dat jaar klonk opnieuw het geluid van racemotoren over het oude parcours.
Het weer werkte niet mee, maar er kwamen volgens de organisatie toch 300 machines, 225 deelnemers en 1.250 betalende bezoekers.
Dat zegt iets over de plek die de races nog altijd innemen.
Een oud stratencircuit kun je niet in een museum zetten. De wegen blijven onderdeel van het landschap. Auto's, fietsers en landbouwverkeer gebruiken ze gewoon weer. Alleen wie het verhaal kent, ziet in een bocht ineens een tribune die er niet meer staat of hoort in gedachten een 500cc-machine aankomen.
Sportgeschiedenis die nog op straat ligt
Dat maakt de Luttenbergring bijzonder voor de gemeente Raalte. Veel sportgeschiedenis zit opgeborgen in bekers, foto's en vergeelde kranten. Hier kun je er nog letterlijk overheen rijden.
Het circuit vertelt bovendien iets over een tijd waarin topsport veel dichter op het dagelijks leven kon plaatsvinden. Geen afgesloten complex buiten de bebouwde kom, maar een dorp en buitengebied die tijdelijk werden overgenomen door de internationale motorsport.
De grote races zijn voorbij. De namen Hartog, Van Dulmen, Middelburg en Rossi staan niet meer jaarlijks op affiches in Luttenberg.
Maar het parcours is er nog.
En zolang mensen weten waarom die 3.150 meter asfalt ooit tienduizenden bezoekers naar Salland trok, is de Luttenbergring veel meer dan een verzameling gewone wegen.
Ken jij nog een verhaal voor Van Salland naar de Top?
Misschien ken je een sporter uit Salland die op hoog niveau heeft gepresteerd en volgens jou niet in deze serie mag ontbreken. Of misschien heb je zelf nog foto's, herinneringen of bijzondere verhalen over de persoon uit deze aflevering.
Laat het ons weten via info@raaltekoerier.nl. Ook aanvullingen van oud-teamgenoten, trainers, familieleden, supporters en andere betrokkenen zijn welkom. Juist die persoonlijke herinneringen helpen ons om de sportgeschiedenis van Salland steeds verder aan te vullen.
En is er iemand van wie jij het hele verhaal graag eens zou willen lezen? Tip ons vooral. Misschien staat die naam binnenkort centraal in een nieuwe aflevering van Van Salland naar de Top.
Bronnen
Stichting Behoud Luttenbergring – Historie
Luttenberg.eu – historie Luttenbergring